17-06-10

Zwemblaas problemen begrijpen
(Kopstaander)

Geschreven door Ron & Robin Futrell

Deel I - Staartstaanders, zitters en slapers

Lange tijd werd een discus die begon "op z'n kop te staan" (alias een kopstaander), "op z'n staart te staan" (alias een staartstaander), "op z'n achterste of op z'n aarsvin te zitten" (alias een zitter) of "op z'n zij te rusten" (alias een slaper) beschouwd als niet meer te redden en dat je die net zo goed uit z'n lijden kon verlossen. De vele nieuwe informatie over de zwemblaas die het laatste decennium is ontdekt heeft bewezen dat deze gedachten niet juist zijn en heeft er uiteindelijk toe geleid dat we vandaag de dag de meeste zwemblaasproblemen kunnen oplossen met natuurlijke remedies, boerenverstand en geduld, mits ze op tijd worden vastgesteld.

Het is belangrijk bij het kiezen van de juiste behandeling voor elk apart geval om te weten hoe de zwemblaas werkt. Door het begrijpen van dit simpele, maar ietwat kwetsbare orgaan en te weten wat het doet kunt u de meeste problemen die ermee kunnen ontstaan voorkomen en/of genezen. Een discus gebruikt zijn zwemblaas om omhoog en omlaag te bewegen in het aquarium door middel van een opening, de Sphincter genaamd, waardoor lucht in en uit de zwemblaas gelaten wordt. Tijdens het stijgproces wordt lucht door deze opening in de zwemblaas gelaten waardoor deze zich vult en zodoende het stijgen van de vis naar het wateroppervlak vergemakkelijkt (Ik beschouw het als het vullen van een reddingsbootje met lucht, waardoor het drijfvermogen toeneemt zodat hij naar boven kan).

In de meeste gevallen als u een staartstaander, zitter of slaper heeft, heeft u een vis waarvan de zwemblaas zich niet vult met lucht wat ervoor zorgt dat de vis niet normaal kan zwemmen en bij het wateroppervlak kan komen. Er zijn veel redenen mogelijk die dit kunnen veroorzaken, maar een paar zijn grote waterverversingen (of andere grote veranderingen aan de watersamenstelling), onvoorzichtige behandeling bij lang vervoer, of zelfs iets simpels zoals de vis van een aquarium naar een ander overzetten zonder de juiste acclimatisering. Zolang het zwemblaasprobleem van de vis niet wordt veroorzaakt door een bacteriële infectie zouden de onderstaande procedures u moeten helpen hem terug te krijgen in goede werkende conditie.

Een oplossing voor de bovenstaande problemen, mits op tijd geconstateerd, kan zo simpel zijn als het variëren van de waterhoogte in het aquarium om zodoende de zwemblaas te trainen en terug te brengen in goed werkende staat. Wij stellen voor om de temperatuur op de voor discus meest comfortabele hoogte te houden, dus rond de 30 graden Celsius en het waterniveau elk half uur een kwart te laten dalen totdat de helft van het water weg is en daarna het weer elk half uur met een kwart te laten stijgen totdat het aquarium weer helemaal vol is. U zult dit 2 tot 3 keer per dag willen doen om zodoende de vis langzaam omhoog te helpen en hem rond te laten zwemmen als hij dat niet uit zichzelf doet na de eerste 50% verversing.

Na lang of bijzonder zwaar transport hebben de vissen rust nodig, dus dwing ze niet te hevig en zorg ervoor dat u ze niet bang maakt terwijl u de vissen aanmoedigt rond te zwemmen. Op deze manier zal de zwemblaas, met een beetje geluk, weer uit zichzelf beginnen te werken en op weg gaan naar een volledig herstel. Als u bezig bent met de zwemblaas onthoudt dan dat het een delicaat orgaan is in deze stage en dat meer plotselinge veranderingen het probleem kunnen verslechteren in plaats van verbeteren.

U dient de zwemblaas langzaam te manipuleren, voorzichtig en met kleine stukjes tegelijk, maar wel net voldoende om te helpen. Wij zijn erachter gekomen dat de 1/4 per uur methode tot 50% verversing, 2-3 keer per dag een efficiënte manier was om van dit probleem af te komen als u er vroeg bij bent. Als het probleem wordt veroorzaakt door een of andere ziekte, dient eerst de juiste behandeling gegeven te worden voordat variatie van de waterhoogte kan werken.

Deel II - Kopstaanders

Tijdens het dalen in het aquarium zal de zwemblaas lucht laten ontsnappen waardoor de vis de diepte in kan gaan (Ik zie dat als het lucht uit een opblaasboot laten en zinken). Als de opening in de zwemblaas niet goed werkt om de een of andere reden kan de vis geen lucht uit de zwemblaas laten waardoor hij, meestal, halverwege of bovenin het aquarium zal blijven hangen terwijl hij niet kan zwemmen of onder de juiste hoek stil kan staan (het hoofd wijst altijd onder een bepaalde hoek naar beneden). Deze aandoening is serieuzer dan de andere zwemblaasproblemen maar ook hier geldt, mits het op tijd wordt geconstateerd, kan het behandeld worden en leiden tot compleet herstel zonder blijvende effecten op de vis. Kopstaanders onder discussen van minder dan een jaar oud reageren beter op behandeling dan discussen van meer dan twee jaar oud.

Als u een klein aquarium heeft (bij voorkeur 75-100 liter) zet dan de vis daarin over en let erop dat het water extreem schoon is. Wij gebruiken graag omkeerosmose water maar ook bronwater werkt goed en ook kraanwater met een lage hoeveelheid opgeloste stoffen. Schoon is het allerbelangrijkste. U moet zoveel mogelijk druk van de zwemblaas afhalen zodat u voldoende tijd heeft om de vis van zijn probleem af te helpen voordat het permanent wordt. Verlaag het waterniveau totdat de vis weer rechtop staat maar nog wel ruimte heeft om te bewegen. Als hij in een groter aquarium zit verlaag het niveau dan tot halfvol en als hij in een kleinere bak zit tot 2/3 vol.

Met dit type zwemblaasproblemen hebben uw vissen hoogstwaarschijnlijk een blokkade in het spijsverteringsstelsel. Wij gebruiken Engels zout (ook wel bitterzout genoemd, of Epsom salt in het engels) voor zulke gevallen omdat dat laxerend werkt bij vissen.

Soms is het gas dat de vis niet kwijt kan dat het probleem veroorzaakt en in andere gevallen kan het komen door wormen of andere obstructies. Wat gebeurd is dat er rondom de barrière een membraan groeit en op het moment dat het membraan af is wordt de aandoening permanent. De zwemblaas vult zich met onnodige lucht, wat leidt tot een grote knoop in het midden van de zwemblaas, direct boven de Sphincter die op zijn beurt direct tegen de darmwand aanligt. Dit overschot aan lucht/gas is de oorzaak dat de vissen omvallen, waarbij een permanent probleem achterblijft. Als u het waterniveau verlaagt, heeft u 5 dagen de tijd vanaf het moment dat de vis op zijn kop gaat staan, om hem te genezen, als u het niet verlaagt 3 dagen.

Neem een runderhartmix en gebruik 1/8 eetlepel Engels zout per 112,5 gram voedsel (dus 1 eetlepel per 900 gram voedsel). Spreid het runderhart uit en doe het Engels zout erin. Kneed het runderhart (zoals het kneden van brooddeeg) en doe het een uur in de diepvries. Als de vis niet goed eet, of als hij geen runderhart neemt, kunt u ook rode muggenlarven gebruiken door de levende muggenlarven in een kopje met Engels zout en aquariumwater te doen, net zo lang totdat de eerste muggenlarven beginnen af te sterven (3-6 minuten). Geef de vissen 12-18 uur geen eten zodat ze honger hebben en niet op de zoute smaak zullen letten.

Wij geloven dat voeren de beste manier is omdat de blokkade binnenin de vis zit, of het zou kunnen zijn dat de opening in de zwemblaas beschadigd is, waardoor er geen lucht uit kan en de zoute oplossing kan dat genezen. Observeer ze nauwkeurig om er zeker van te zijn dat ze uitwerpselen produceren. Als ze beter lijken kunt u langzaam beginnen met het weer vullen van het aquarium. Als ze weer vreemd gaan zwemmen verlaag de waterstand dan weer totdat hij weer rechtop zwemt en herhaal de procedure de volgende dag.

Wij zijn erachter gekomen dat in de meeste gevallen van kopstaanders interne besmettingen aanwezig zijn, dus u zult waarschijnlijk moeten verdergaan met een milde ontwormingskuur. (Wij gebruiken Panacur voor honden tot 4,5 kilogram, wat 22% Fenbendazol bevat. Dit is een goede, milde ontwormer maar wij raden aan om het nooit in het water te doen.) In onze ervaring moeten ontwormers in het voer gedaan worden omdat de wormen altijd in het darmsysteem van de vissen zitten. Het werkt veel beter als u ze voert, want dan gaat het medicijn direct naar hun ingewanden en maagregio, waar de wormen zijn. Veel mensen gebruiken zowel Engels zout als ontwormers in het water, het is echter onze ervaring dat op die manier het probleem in veel gevallen zal blijven terugkeren.

Dosering voor ontworming met Panacur is dezelfde dosering als met Engels zout, alleen behandelt u de vissen twee keer op een dag (ongeveer 12 uur na elkaar), en vervolgt u na 6-8 dagen met nog twee ontwormingen (weer 12 uur na elkaar). De vervolg behandeling zal de uitgekomen eitjes vernietigen, die de eerste kuur niet kon doden. Langdurige infecties met flagellaten, lintwormen en vele andere inwendige parasieten kunnen leiden tot een permanente kopstaande aandoening bij oudere discussen. Een goed dieet van makkelijk verteerbaar voedsel en de eliminatie van de inwendige parasiet verzekert u van een lang leven voor uw discus, zonder zorgen over een plotselinge kopstaander.

Opmerking: Een discus die heeft geleden aan terugkerende kopstaander problemen moet niet in een aquarium gezet worden dat erg verschilt in grootte/afmetingen totdat de behandeling is gegeven en de aandoening is verholpen. Vanwege het verschil in druk op de zwemblaas tussen een grote en een kleine bak, kan dit leiden tot een slaper of een dergelijke aandoening. Als de zwemblaas herhaaldelijk is aangetast is het erg zwak en plotselinge veranderingen zouden, en waarschijnlijk zullen, tot meer schade aan het orgaan leiden. Behandel in zo'n geval de vis in hetzelfde aquarium als hij normaal al zit en dit zal het probleem verhelpen. Ook hier alleen de vis verplaatsen als een laatste redmiddel om het kopstaander probleem te verhelpen.

Bij ons waren de bovenstaande methodes erg bruikbaar in de behandeling tegen zwemblaasproblemen die niet door bacteriële infecties werden veroorzaakt. Als u een bacteriële infectie vermoedt adviseren wij om een goed artikel te zoeken dat speciaal over infecties aan de zwemblaas gaat (bij voorkeur ook over discus) en hierop te studeren. We hopen dat deze informatie sommigen tot hulp zal zijn.

Robin & Ron Futrell